finans haberleri
Bugun...


İBRAHİM ÖZDEMİR

facebook-paylas
Osmanlı Devleti’nde I. Meşrutiyetle Birlikte Yapılan İlk Seçim ve Seçimlerdeki Sorunlar
Tarih: 30-04-2019 15:00:00 Güncelleme: 30-04-2019 15:05:00


Meşrutiyeti kabul eden Osmanlı Devleti, 23 Aralık 1876 tarihinde Kanun-i Esasi ismiyle yeni bir anayasa hazırlamış ve parlamenter sisteme geçiş yapmıştır. Bu parlamenter sistemde üyelerini halkın seçtiği “Heyet-i Mebusan” ile üyelerini Padişahın seçtiği “Heyet-i Ayan” ismiyle iki ayrı meclis bulunmaktaydı ve her iki mecliste “Meclis-i Umumi” çatısı altında birleşmekteydi.

Osmanlı Devleti’nde I. Meşrutiyetle birlikte ilk seçimler 1876 yılı içinde yapılmıştır. Bu seçimlerin daha sağlıklı bir ortamda gerçekleştirilmesi ve oluşturulacak ilk meclise üye seçiminin sorunsuz yapılabilmesi için seçimle alakalı usul ve esasların belirtilmiş olduğu yasa teklifi yapılmıştır. Günümüzde “Kanun Hükmünde Kararname” olarak adlandırdığımız kanunlar, o dönemde seçimlerin selameti için “Talimat-ı Muvakkate” adıyla geçici bir yasa olarak hazırlanmıştı. Bu yasa Sultan II. Abdulhamit’in 28 Ekim 1876 tarihinde onayı ile yürürlüğe girmiştir. Talimat-ı Muvakkate 7 maddelik bir talimatla genel meclisin nasıl oluşacağı, adayların hangi şartları taşıyacağı vb. konular hakkında bir takım kuralları belirtmiştir.

Anayasal düzene geçişin ilk evrelerinde bazı sorunlar ile karşılaşılmıştır. Talimât-ı Muvakkate ile Kanun-i Esasi arasında seçime ilişkin farklılıklar oluşmuştur. Kanun-i Esasi’ye göre her elli bin erkek nüfus bir milletvekili seçebilirken, Talimât-ı Muvakkate’ye göre ülke genelinde 130 milletvekili seçilmesi istenmiştir. Kanun-i Esasi’ye göre seçimlerle alakalı bir veya iki dereceli bir seçimin olması gerekir ibaresi bulunmazken, Talimât-ı Muvakkate’ye göre iki dereceli seçim sisteminin kabul edileceği belirtilmiştir. Kanun-i Esasi’ye göre seçilme yaşı 30 iken, Talimât-ı Muvakkate’ye göre seçilme yaşı 25 olarak belirtilmiştir. Kanun-i Esasi’ye göre seçilecek kişilerde mülk sahibi olma şartı aranmazken, Talimât-ı Muvakkate’ye göre seçilecek kişilere mülk sahibi olma şartı getirilmiştir. Ayrıca Kanun-i Esasi parlamenter sisteme geçişte padişaha da bir takım uygulamalar öngörmüştür. Anayasası’nın 3. Maddesine göre Padişah tahta çıkacağı zaman Meclis-i Umumi’de Şer’i hukuka ve Kanun-i Esasi hükümlerine uyacağına, vatan ve milletin bütünlüğünü koruyacağına, sadakat göstereceğine dair yemin etmesi şartı getirilmiştir.

1876 seçimlerine ilişkin Kanun-i Esasi’nin 66. ve 119. maddelerine göre mebusların seçimi gizli oy esasına göre yapılacaktır ibareleri yer almaktaydı. 21 Temmuz 1946 seçiminin de açık oy gizli tasnif (sayım) usulüne göre yapıldığını görmekteyiz. Talimat-ı Muvakkate’ye göre ülke çapında 80 Müslüman ve 50 Gayrimüslim olmak üzere toplam 130 milletvekilinin seçilmesi gerekirdi. Bu seçimlerde hesaplar tutmadı ve hedeflenen 130 milletvekili sayısına ulaşılamadı. Ülke genelinde yapılan 1876 seçimlerinde sadece 69’u Müslüman ve 46’sı Gayrimüslim olmak üzere 115 milletvekili seçilebilmişti. Seçilen milletvekilleri İstanbul’daki ilk meclise gelmeye başlamışlardı ve ilk Osmanlı Mebusan Meclisi de 19 Mart 1877 Pazartesi günü Dolmabahçe Sarayında Padişah II. Abdülhamit tarafından açılarak parlamenter sistemin kapısı aralanmıştı. Seçilen ilk vekiller de bu mecliste görevlerini yapmaya başlamışlardı.

İçinde bulunduğumuz tarihten 143 yıl önce gerçekleştirilmiş olan ilk seçimlerde de seçimlere ilişkin usul ve esasların belirtildiği kanunların sağlıklı bir şekilde oluşturulamadığı

ve günümüzde de bu sorunların hala devam ettiği görülmektedir. Türk halkı olarak demokrasiye geçişte sopalı seçimler, baskıcı seçimler, açık oy gizli (tasnif) sayım, şeklindeki seçimler de olmak üzere sıkıntılı dönemleri de yaşamıştır ve hepsi de tarihimizde kara bir leke olarak kalacaktır. Seçimin adil bir hak arama sistemi olması gayesinden öte günümüzde halk tabanında güveni sarsacak şayiaların ayyuka çıkması, adil bir hak arama sistemi olan seçim sisteminin güvenilirliğine gölge düşürmektedir. Halk nezdinde vicdanı rahatlatacak bir “Seçim Kanunu” hazırlanarak demokratik hareketlerin tabanda memnuniyet uyandırmasını sağlamak daha isabetli olacaktır. Halk seçtiği kişilerin ve adaylarının akıbeti hakkında, sistemin işleyişi hakkında aydınlatıcı bilgilere ulaşmayı arzulamaktadır. 143 yıldır süren seçim sıkıntılarının pansuman tedbirlerle değil de köklü ve isabetli bir değişimle iyi bir şekilde çözüleceğine inanıyorum.

 

İBRAHİM ÖZDEMİR



Bu yazı 2618 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

nöbetçi eczaneler
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 37 23 2 12 68 33 81 +35
2 Fenerbahçe 37 20 7 10 68 38 70 +30
3 Konyaspor 37 20 10 7 65 44 67 +21
4 Başakşehir FK 37 18 11 8 53 35 62 +18
5 Alanyaspor 37 18 12 7 66 58 61 +8
6 Beşiktaş 37 15 9 13 55 47 58 +8
7 Antalyaspor 37 16 11 10 53 46 58 +7
8 Fatih Karagümrük 37 16 12 9 47 51 57 -4
9 Adana Demirspor 36 14 12 10 51 44 52 +7
10 Kasımpaşa 37 14 15 8 63 55 50 +8
11 Hatayspor 37 14 15 8 52 59 50 -7
12 Sivasspor 36 12 12 12 48 48 48 0
13 Galatasaray 36 13 14 9 47 50 48 -3
14 Kayserispor 37 12 14 11 53 59 47 -6
15 Giresunspor 37 12 16 9 40 43 45 -3
16 Gaziantep FK 37 11 16 10 46 56 43 -10
17 Çaykur Rizespor 36 10 20 6 43 67 36 -24
18 Altay 37 9 21 7 37 53 34 -16
19 Göztepe 37 7 23 7 40 70 28 -30
20 Yeni Malatyaspor 37 5 27 5 27 66 20 -39
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 35 20 8 7 60 35 67 +25
2 MKE Ankaragücü 35 20 8 7 54 30 67 +24
3 Bandırmaspor 35 19 12 4 56 34 61 +22
4 İstanbulspor 35 17 10 8 57 40 59 +17
5 BB Erzurumspor 35 16 9 10 55 40 58 +15
6 Eyüpspor 35 14 9 12 53 44 54 +9
7 Tuzlaspor 35 13 12 10 43 40 49 +3
8 Manisa FK 36 14 15 7 45 44 49 +1
9 Samsunspor 35 12 11 12 50 44 48 +6
10 Keçiörengücü 35 13 13 9 44 45 48 -1
11 Gençlerbirliği 35 14 15 6 42 50 48 -8
12 Boluspor 35 13 14 8 40 43 47 -3
13 Denizlispor 35 13 15 7 42 50 46 -8
14 Adanaspor 35 12 14 9 39 40 45 -1
15 Altınordu 35 14 18 3 44 60 45 -16
16 Bursaspor 35 11 16 8 42 53 41 -11
17 Kocaelispor 35 11 16 8 36 48 41 -12
18 Menemenspor 35 8 13 14 42 56 38 -14
19 Balıkesirspor 35 3 29 3 26 74 12 -48
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/05/2022 Çaykur Rizespor vs Sivasspor
 16/05/2022 Galatasaray vs Adana Demirspor
 22/05/2022 Adana Demirspor vs Göztepe
 22/05/2022 Altay vs Kasımpaşa
 22/05/2022 Antalyaspor vs Galatasaray
 22/05/2022 Başakşehir FK vs Trabzonspor
 22/05/2022 Beşiktaş vs Konyaspor
 22/05/2022 Fatih Karagümrük vs Alanyaspor
 22/05/2022 Gaziantep FK vs Çaykur Rizespor
 22/05/2022 Hatayspor vs Giresunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/05/2022 Balıkesirspor vs Eyüpspor
 22/05/2022 Boluspor vs Altınordu
 22/05/2022 Bursaspor vs Menemenspor
 22/05/2022 Denizlispor vs BB Erzurumspor
 22/05/2022 Gençlerbirliği vs Ümraniyespor
 22/05/2022 İstanbulspor vs Bandırmaspor
 22/05/2022 Keçiörengücü vs MKE Ankaragücü
 22/05/2022 Kocaelispor vs Adanaspor
 22/05/2022 Tuzlaspor vs Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/05/2022 Somaspor 0 - 0 İnegölspor
 07/05/2022 Bodrumspor 1 - 2 Adıyaman FK
 07/05/2022 Van Spor FK 4 - 2 Niğde Anadolu FK
 07/05/2022 Sivas Belediyespor 1 - 0 Sakaryaspor
 07/05/2022 Çorum FK 3 - 2 Afjet Afyonspor
 07/05/2022 Bayburt Özel İdare Spor 1 - 0 Ergene Velimeşe
 07/05/2022 Sarıyer 3 - 1 Diyarbekir Spor
 07/05/2022 Ankaraspor 0 - 0 1461 Trabzon FK
 07/05/2022 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Turgutluspor
 07/05/2022 Serik Belediyespor 1 - 0 Etimesgut Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/05/2022 Elazığspor 1 - 0 Fatsa Belediyespor
 07/05/2022 Kahta 02 Spor 6 - 0 Başkent Gözgözler Akademi FK
 07/05/2022 Nevşehir Belediyespor 3 - 3 Bergama Belediyespor
 07/05/2022 Batman Petrolspor 2 - 1 Arnavutköy Belediye
 07/05/2022 Sancaktepe FK 0 - 2 Artvin Hopaspor
 07/05/2022 Hendek Spor 0 - 1 Bursa Yıldırımspor
 07/05/2022 1954 Kelkit Bld.Spor 0 - 2 Karaman Futbol Kulübü
 07/05/2022 Çatalcaspor 1 - 0 Osmaniyespor FK
 07/05/2022 Erbaaspor 1 - 4 Belediye Kütahyaspor
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI